Özgüvenin Belirleyicileri: Özel Yetenek Sınavıyla Üniversiteye Kabul Edilen Öğrenciler Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17504173Anahtar Kelimeler:
Müzik, Özgüven, Resim, SporÖzet
ÖzetBu araştırma, üniversiteye özel yetenek sınavları ile kabul edilen öğrencilerinin özgüven düzeylerini karşılaştırmak ve bu düzeyleri çeşitli demografik ve bireysel değişkenler açısından incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesine özel yetenek sınavı ile kabul edilen tüm öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü, Eğitim Fakültesi Resim Eğitimi ve Müzik Eğitimi Bölümleri ile Spor Bilimleri Fakültesi Spor Yöneticiliği ve Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümlerinde öğrenim gören toplam 314 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, bireylerin özgüven düzeylerini belirlemek amacıyla Akın (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan Özgüven Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, normal dağılım göstermediği için Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve Spearman Korelasyon testleri gibi non-parametrik istatistiksel analiz teknikleri ile değerlendirilmiştir.
Araştırma bulgularına göre, erkek katılımcıların özgüven düzeylerinin kadın katılımcılara kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, kendilerini yetenekli olarak değerlendiren bireylerin özgüven puanlarının, kendilerini yetenekli görmeyen katılımcılara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Akademik başarı düzeyinin artışı, özellikle dış özgüven boyutunda olumlu bir etki yaratmıştır. Bunun yanı sıra, ailede sanat veya sporla ilgilenen bir bireyin varlığı, öğrencilerin özgüven gelişimine anlamlı biçimde katkı sağlamış; bu durum bireylerin kendini ifade etme becerisi ve yetkinlik algısını güçlendirmiştir. Sonuç olarak, araştırma, sanat ve spor temelli eğitim alan öğrencilerin özgüven gelişiminde bireysel algı, çevresel destek ve akademik başarı düzeyinin belirleyici unsurlar olduğunu ortaya koyarak alan yazına katkı sağlamaktadır.
Referanslar
Akın, A. (2007). Öz-Güven ölçeği’nin geliştirilmesi ve psikometrik özellikleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 167-176.
Alivernini, F., & Lucidi, F. (2011). Relationship between social context, self-efficacy, motivation, academic achievement, and intention to drop out of high school: A longitudinal study. The journal of educational research, 104(4), 241-252.
Antonio, S. (2023). The Relationship between mindfulness, self-efficacy, and athletic performance. Doctoral Thesis. Keiser University. America.
Arias-Chávez, D., Ramos-Quispe, T., Villalba-Condori, K. O., & Postigo-Zumarán, J. E. (2020). Academic procrastination, self-esteem, and self-efficacy in first-term university students in the city of Lima. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 11(10), 339-357.
Asher, M., Asnaani, A., & Aderka, I. M. (2017). Gender differences in social anxiety disorder: A review. Clinical psychology review, 56, 1-12.
Bahadır, Z., Yoka, O., ve Yoka, K. (2023). Yamaç paraşütçülerindeki heyecan arayışının, yaralanma kaygısı ve özgüven ile ilişkisi. Sportive, 6(2), 1-17.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychological review, 84(2), 191.
Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American psychologist, 37(2), 122.
Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational psychologist, 28(2), 117-148.
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review Of Psychology, 52(1), 1-26.
Bandura, A., & Adams, N. E. (1977). Analysis of self-efficacy theory of behavioral change. Cognitive therapy and research, 1(4), 287-310.
Beder, D. (2024). Mindfulness: A look into the effects on performance in the academic, work, and athletic spaces. CMC Senior Theses. Claremont McKenna College: Claremont, CA.
Bostancı, Ö., Karaduman, E., ve Şebin, K. (2018). Dağcıların özgüven seviyelerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(3), 145-154.
Bower, J. M., & Carroll, A. (2015). Benefits of getting hooked on sports or the arts: examining the connectedness of youth who participate in sport and creative arts activities. Int. J. Child Adolesc. Health 8, 169–178.
Bowker, A. (2006). The relationship between sports participation and self-esteem during early adolescence. Canadian Journal of Behavioural Science, 38(3), 214–229.
Chen, Y., Wang, S., Senanu Ametefe, D., & John, D. (2024). Impact of dancing on physical and mental health: a systematic literature review. Dance Res. 42, 220–256.
Cobo-Rendón, R., Pérez-Villalobos, M.V., Páez-Rovira, D., & Gracia-Leiva, M. (2020). A longitudinal study: affective wellbeing, psychological wellbeing, self-efficacy and academic performance among first-year undergraduate students. Scand. J. Psychol. 61, 518–526.
Cutrona, C. E., & Russell, D. W. (1990). Type of social support and specific stress: Toward a theory of optimal matching. In B. R. Sarason, I. G. Sarason & G. R. Pierce (Eds.), Social support: An interactional view (pp. 319-366). Wiley.
Damar, İ., ve Uçan, Y. (2021). Spor yapan ve yapmayan yetişkin bireylerin özgüven düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Beden Eğitimi Spor ve Teknolojileri Dergisi, 2(2), 1-10.
Elias, S. M., & MacDonald, S. (2007). Using past performance, proxy efficacy, and academic self-efficacy to predict college performance. J. Appl. Soc. Psychol. 37, 2518–2531.
Fox, K.R. (2000). Self-esteem, self-perceptions and exercise. International Journal of Sport Psychology, 31(2), 228–240.
İlhan, A., Göktepe, B., ve Ergün, K. (2021). Tenisçilerin spor karakterleri ve özgüven duygularının incelenmesi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 3(2), 79-84.
Kabakçı, E. ve Koyuncu, H. (2008). Spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarına öğrenci seçme yöntemleri. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(3), 45–56.
Karabacak, E., Kangalgil, M., ve Kaya, M. (2021). Halk oyunları eğitiminin 9-16 yaş grubu öğrencilerin özgüven düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 12-22.
Karasar, N. (2004). Araştırmalarda rapor hazırlama. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kaya, N. ve Tastan, N. (2020). Özgüven üzerine bir derleme. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 297-312.
Khanbeiki, A. (2024). The effects of mindfulness training in the physical education on intention to physical activity, mental health and academic performance among high-school students. Phys. Activ. Child, 1, 68-73.
Kling, K.C., Hyde, J. S., Showers, C.J., & Buswell, B.N. (1999). Gender differences in self-esteem: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 125(4), 470–500.
Köroğlu, M., Yentürk, B., ve Abanoz, H. (2023). Boş zaman faaliyeti olarak yüzme sporu yapan bireylerin özgüven düzeylerinin incelenmesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 224-240.
Kpame, M. B., & Richard, J. (2020). Aerobic exercise intervention as part of management options for depression and anxiety. NIU Journal Of Social Sciences, 6(1), 145-150.
Merey, B. (2010). Yetişkinlerde özgüven duygusu ile anksiyete düzeyi arasındaki ilişkinin karşılaştırılması ve kültürlerarası bir yaklaşım. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
Moratelli, J.A., Veras, G., Lyra, V.B., Silveira, J.D., Colombo, R. & De Azevedo Guimarães, A.C. (2023). Evidence of the effects of dance interventions on adults mental health: a systematic review. J. Dance Med. Sci. 27, 183–193.
Rahımı, A., & Abedını, A. (2009). The interface between EFL learners' self-efficacy concerning listening comprehension and listening proficiency. Novitas-ROYAL (Research on Youth and Language), 3(1).
Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image (Vol. 11, p. 326). Princeton, NJ: Princeton university press.
Schunk, D.H. (1995). Self-efficacy and education and instruction. In J. E. Maddux (Ed.), Self-efficacy, adaptation, and adjustment: Theory, research, and application (pp. 281-303). Springer.
Siregar, S. M., Manurung, R. Q., Purba, R. E., Hafiza, S., Putri, I., Debataraja, Y. R., et al. (2023). “Exercise for college students: effects of yoga Dan Zumba as a stress management technique,” in Proceedings of the International Conference of Psychology: International Conference on Indigenous Treatment and Contemporary Psychology (ICoP 2022), (Amsterdam: Atlantis Press), 111–119.
Su, F. (2024). Students’ self-control and self-efficacy through yoga practices and their influences on academic performance. Pacific Int. J. 7, 171–176.
Sümer, N. (2000). Cinsiyet rolleri ve toplumsal cinsiyet algısı. Türk Psikoloji Bülteni, 6(16), 49–60.
Taylor, C. B., Sallis, J. F., & Needle, R. (1985). The relation of physical activity and exercise to mental health. Public Health Reports, 100(2), 195–202.
Tian, Y., & Wang, H. (2025). The impact of artistic sports on academic self-efficacy. Frontiers in Psychology, 15, 1458460
Winner, E. (2006). Gifted Children: Myths and Realities. Basic Books.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 InnovatioSports Journal
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
